تاریخچه

معرفی دانشکده مهندسی عمران

 

رشته مهندسی عمران در تقسیم‌بندی علوم به گروههای ششگانه پزشکی، علوم انسانی، علوم پایه، فنی و مهندسی، کشاورزی و هنر، یکی از رشته‌های اصلی و پرجاذبه گروه فنی و مهندسی و از نخستین رشته‌های دانشگاهی است که با تأسیس دارالفنون در سال 1231 شمسی، یعنی آغاز دوره جدید تحصیلات دانشگاهی در ایران، دایر شده است. این رشته در سال 1313 با افتتاح اولین دانشگاه ایران، یعنی دانشگاه تهران، به صورت یکی از رشته‌های اولیه دانشکده فنی در آن دایر گردید.

این رشته در ابتدا به نام رشته «راه و ساختمان» شهرت داشت و از دیگر رشته‌های فنی و مهندسی مستقل نبود؛ لیکن در سال 1334 که دانشکده فنی دانشگاه تهران به تأسیس شعباتی مستقل در رشته‌های فنی پرداخت، گروه مهندسی عمران با نام راه و ساختمان از دیگر رشته‌ها منفک شد و به صورت مستقل به کار آموزشی و پژوهشی ادامه داد. این رشته همواره مستعدترین و باهوش ترین جوانان را به سوی خود جذب کرده است و امروزه اکثر فارغ التحصیلان آن با کارایی کامل در کشور فعالیت دارند و نقش بارزی را در عمران و آبادانی میهن اسلامی ایفا می­کنند.

پس از انقلاب شکوهمند اسلامی ایران گروه راه و ساختمان بر اساس سیاستهای انقلاب فرهنگی و نظام جدید دانشگاهی به گروه مهندسی عمران تغییر نام داد و متکفل اجرای رشته‌‌ی مهندسی عمران ـ عمران در دوره کارشناسی و گرایشهای سازه، سازه‌های هیدرولیکی، مکانیک خاک و مهندسی پی و دیگر گرایشهای وابسته به مهندسی عمران در مقاطع تحصیلات تکمیلی گردید.

امروزه دانشکده مهندسی عمران پردیس دانشکده‌های فنی دانشگاه تهران یکی از گروه‌های بزرگ آموزشی است که در حال گسترش و راه‌اندازی گرایشهای و رشته‌های نوین دانشگاهی نیز می‌باشد. حدود وظایف و وسعت فعالیت این دانشکده در مقایسه با دانشگاه‌های تخصصی، فراتر از حد یک دانشکده است و در حقیقت دانشکده‌ای در مجتمع دانشگاهی فنی و مهندسی از دانشگاه بزرگ و جامع تهران می‌باشد.

اینک قبل از معرفی رشته‌ها، وظایف و وضعیت موجود دانشکده مهندسی عمران، به ذکر مختصری از گذشته و تاریخچه آن می­پردازیم.

 

دارالفنون

زمان تأسیس رشته مهندسی عمران در ایران به تاریخ تأسیس دارالفنون می‌رسد. دارالفنون مدرسه عالی معروفی بود که به همت میرزا تقی خان امیرکبیر معروف به امیر نظام فراهانی وزیر ناصرالدین شاه قاجار تأسیس شد. دارالفنون در پنجم ربیع الاول سال 1268 قمری (1231 شمسی) یعنی 13 روز قبل از قتل آن مرد بزرگ افتتاح شد. رشته‌های تحصیلی اصلی و اولیه آن عبارت بود از پزشکی و داروسازی، مهندسی (راه و ساختمان، معدن و مکانیک)، طراحی، پیاده نظام، سواره نظام و توپخانه.

دروس این رشته‌ها از دو قسمت عمومی و تخصصی تشکیل می‌شد، دروس عمومی مشترک بین تمام رشته‌ها شامل زبان و دروس پایه بود که عبارت بودند از زبان فرانسه، علوم ریاضی و علوم طبیعی.

دارالفنون در ابتدا هفت معلم اتریشی و چند مترجم ایرانی داشت که از بین محصلین اعزامی به فرانسه در سال 1260 انتخاب شده بودند. هدف اعزام دانشجو به خارج که به همت میرزا تقی خان امیرکبیر صورت گرفت ترتیب نیروی انسانی و تأمین استاد برای تأسیس دارالفنون بود که اولین دسته آنها 30 نفر بودند که نصف آنها در زمینه تعلیم و تربیت و بقیه در رشته های فنی و نظامی آموزش دیده و به ایران بازگشتند.

انتخاب معلمین اتریشی به جای معلمین روسی و انگلیسی جنبه سیاسی داشت و از نبوغ خاص امیرکبیر سرچشمه می‌گرفت. علت این بود که اتریش با ایران مرز مشترک نداشت و امیرکبیر می‌خواست در این مورد دو ابر قدرت روس و انگلیس رقیب هم نباشند؛ زیرا که مالاً این رقابت به زیان کشور بود و بعداً معلمین دارالفنون از ایتالیا، آلمان و کشور فرانسه هم دعوت شدند.

ریاست دارالفنون در زمان تأسیس به عهده میرزا محمدعلی خان، وزیر خارجه سپرده شد و بودجه آن در سال تأسیس 775 تومان بوده و در سال 1307 به 30 هزار تومان رسید. تحصیل در دارالفنون رایگان بود. دانشجویان لباس متحدالشکل داشتند و از مدرسه مقرری دریافت می‌کردند. تعداد دانشجویان در ابتدا 30 نفر بود و بعداً به 150 نفر رسید و سن دانشجویان در بدو ورود بین 14 تا 16 سال بود.

در سال 1307 تعداد دانشجویان دارالفنون به 387 نفر رسید و بعد از 40 سال متجاوز از 1100 نفر از دارالفنون فارغ التحصیل شدند و این عده بودند که زمینه را برای افتتاح دانشگاه تهران، یعنی اولین دانشگاه دولتی ایران، فراهم کردند.

 

دانشگاه تهران

دانشگاه تهران در سال 1313 به موجب قانون تأسیس دانشگاه، مصوب هشتم خرداد ماه 1313، ایجاد گردید و از 15 مهرماه همان سال رسماً آغاز به کار کرد. بر اساس ماده دوم این قانون، دانشگاه تهران در آغاز تأسیس دارای شش دانشکده شامل دانشکده فنی، دانشکده ادبیات، دانشکده علوم (علوم طبیعی و ریاضی)، دانشکده الهیات (علوم معقول و منقول)، دانشکده طب و شعب و فروع آن و دانشکده حقوق و علوم سیاسی و اقتصادی بود و به موجب نهمین ماده قانونی، دانشسراهای عالی و نیز مدارس و موسسات دیگری در موارد مقتضی به دانشگاه منضم می گردیدند.

رئیس دانشگاه در آغاز افتتاح بر حسب پیشنهاد شورای دانشگاه و موافقت وزیر معارف منصوب می‌شد. اولین رئیس دانشگاه تهران علی اصغر حکمت بود که از سال 1312 به کفالت وزارت فرهنگ منصوب شد و در پایه‌گذاری سازمان نوین دانشگاه سهم بسزایی داشت. وی از ابتدای تأسیس دانشگاه تا سال 1317 ریاست دانشگاه را بر عهده داشت و در سال 1313 اقدام به خرید زمین فعلی دانشگاه نمود که در ابتدا 206 هزار متر مربع بود و بلافاصله اقدام به ساخت دانشکده‌ها کرد. در 15 بهمن سال 1313 ساختمان تالار تشریح به اتمام رسید و نخستین سنگ بنای دانشگاه تهران گذاشته شد.

 

دانشکده فنی

این دانشکده به موجب قانون تأسیس دانشگاه در خرداد ماه سال 1313 تأسیس و از مهر ماه همان سال دایر گردید. در ابتدای تأسیس دانشکده، درسهای دو سال اول در تمام رشته‌های مختلف عمومی و سالهای سوم و چهارم تخصصی بود، ولی به تدریج که وسایل تعلیمات عملی دانشجویان فراهم گردید در بیشتر درسها علم و عمل توام گردید و سعی شد برای هر شعبه از علوم پایه به میزان و طرز مناسب آن شعبه تدریس گردد؛ به طوری که کلیه شعب دانشکده از سال اول مجزا شدند.

دانشکده فنی از سال 1334 به تغییرات اساسی در برنامه شعب خود دست زد و به این ترتیب دارای شعبات راه و ساختمان، الکترومکانیک، معدن و شیمی گردید و در چندین رشته به تربیت مهندس پرداخت.

 

دانشکده مهندسی عمران  پردیس دانشکده های فنی

رشته مهندسی عمران  یا راه و ساختمان از رشته‌هایی است که از بدو تأسیس دانشکده فنی دانشگاه تهران آغاز به کار کرده است. دانشکده فنی از سال 1313، یعنی سال آغاز به کار دانشگاه تهران، در رشته مهندسی راه و ساختمان اقدام به پذیرش دانشجو در این رشته نمود و با پشتکار و همت اساتید خبره و مجرب موفق شد 12 نفر فارغ‌التحصیل در سال 1317 داشته باشد.

دانشکده مهندسی عمران  همواره در تلاش بوده است که به بهترین نحو ممکن، قسمت عمده‌ای از نیاز کشور به مهندسین عمران را برآورده سازد. این دانشکده نه تنها تا کنون بیشترین تعداد فارغ‌التحصیل را نسبت به سایر رشته‌های مهندسی در دانشکده فنی یا سایر دانشگاهها داشته است، بلکه به دلیل بالا بودن سطح علمی اساتید و پشتکار دانشجویان، همواره بهترین و متعهدترین مهندسین را به جامعه هدیه کرده است.

تعداد فارغ التحصیلان این دانشکده تا پایان سال 1390 بیش از 6000 نفر می‌باشد و هم اکنون در حدود 1200 نفر دانشجو در دانشکده مهندسی عمران  در مقاطع کارشناسی (لیسانس) و کارشناسی ارشد (فوق لیسانس) و دکتری مشغول به تحصیل می‌باشند.

 

رشته ها و مقاطع تحصیلی مختلف دانشکده مهندسی عمران

دوره تحصیلی دانشکده فنی از بدو تأسیس تا سال تحصیلی 45-1344 چهار سال و ارزش آن برابر فوق لیسانس بود. از سال تحصیلی 45-1344 سیستم آموزشی دانشکده به سیستم واحدی تغییر یافت و یک سال به دوره دانشکده افزوده شد. به این ترتیب که پس از پنج سال تحصیل، ارزش تحصیل فارغ‌التحصیلان فوق لیسانس (پیوسته) شناخته می‌شد. از سال 1358 تاکنون دانشجویان در مقطع کارشناسی (لیسانس) به تحصیل می‌پردازند و برای ادامه تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد باید در کنکور ورودی شرکت کرده و پذیرفته شوند.

دانشکده مهندسی عمران  دانشکده فنی در دوره کارشناسی تنها دارای یک گرایش مهندسی عمران است زیرا اساتید این دانشکده سعی بر این دارند که در دوره کارشناسی مهندسین خبره ای تربیت نمایند که در تمام فعالیتهای عمرانی اعم از اجرایی، طراحی و مشاوره، تخصص و مهارت کافی داشته باشند. ضمناً دانشجویان آن از دانش آموزان تراز اول کنکور سراسری می‌باشند.

دانشکده مهندسی‌ عمران‌، در طول‌ حیات هشتاد ساله‌ خویش‌، همواره‌ به‌ جهت‌ بهره‌گیری‌ از اساتید برجسته‌ و پذیرش‌ دانشجویان‌ زبده‌ توانسته‌ است‌ بهترین‌ و کارآزموده‌ ترین‌ مهندسان‌ را تقدیم‌ این‌ مرز و بوم‌ نماید که‌ اینک‌ هر یک‌ از این‌ دانش‌ آموختگان‌ در گوشه‌‌ای‌ از میهن‌ اسلامی‌ به‌ خدمت‌ مشغولند و تصدی‌ مسئولیت‌های‌ مختلف‌، از مدیریت‌ چندین‌ وزارتخانه‌ بزرگ‌ تا بالاترین‌ رده‌‌های تخصصی‌، مهندسی‌ و آموزشی بخش‌های مختلف صنعت کشور را بر عهده‌ دارند. دانشکده مهندسی عمران دانشگاه تهران در حال حاضر دارای 49 عضو هیأت علمی شامل 10 استاد، 15 دانشیار، 23 استادیار و 1مربی است. این دانشکده در حال حاضر در گرایش‌های مختلف مهندسی عمران به شرح زیر فعال می باشد:

            -  مهندسی عمران - عمران (کارشناسی)

            -  مهندسی سازه (کارشناسی ارشد و دکتری)

            -  مهندسی زلزله (کارشناسی ارشد و دکتری)

            -  مهندسی آب (کارشناسی ارشد و دکتری)

            -  مهندسی خاک و پی (کارشناسی ارشد و دکتری)

            - مدیریت ساخت (کارشناسی ارشد و دکتری)

            -  سازه های دریایی (کارشناسی ارشد و دکتری)

            -  سازه های هیدرولیکی (کارشناسی ارشد و دکتری)

            -  مهندسی محیط زیست (کارشناسی ارشد و دکتری)

            -  راه و ترابری (کارشناسی ارشد و دکتری)

 

دانشکده مهندسی عمران دانشگاه تهران در حال حاضر دارای 542 دانشجوی کارشناسی، 490 دانشجوی کارشناسی ارشد و 180 دانشجوی دکتری می‌باشد. تأسیس قطب عملی مهندسی و مدیریت زیرساختهای عمرانی که به تأئید وزارت علوم، تحقیقات و فناوری رسیده است، نشان دهنده قابلیتهای ویژه این دانشکده در انجام پژوهشهای تخصصی و بین رشته‌ای است.

در حال حاضر، مرکز کامپیوتر و آزمایشگاههای مجهز دانشکده مهندسی عمران، امکاناتی منحصر به فرد را در اختیار فعالیت های آموزشی و پژوهشی دانشکده قرار می‌دهند.